Dziecko autystyczne – diagnoza i leczenie

1
175

Pierwszych opisów tej choroby dokonali zupełnie niezależnie od siebie dwaj psychiatrzy: Leo Kanner i Hans Asperger.

Autyzm (z greckiego „autos”, czyli „sam”) to całościowe zaburzenie rozwojowe, którego objawy pojawiają się zwykle do trzeciego roku życia. U jego podstaw leży nieprawidłowe funkcjonowanie układu nerwowego.Małe dziecko  Dziecko autystyczne - diagnoza i leczenieDzieci autystyczne mają problemy z postrzeganiem świata, komunikacją i rozumieniem relacji społecznych oraz odbieraniem wrażeń zmysłowych. To niesamowite, ale dla nich sól może być słodka, śnieg parzyć, a delikatne głaskanie powodować silny ból.

W większości przypadków choroby nie udaje się wyleczyć, ale około 20% chorych, u których wcześnie ją rozpoznano i rozpoczęto leczenie prowadzi normalne życie.

Dotyka 2 – 9 na 10 000 dzieci niezależnie od rasy, koloru skóry, ani warstwy społecznej. Choroba czterokrotnie częściej występuje u chłopców, niż u dziewczynek.

W Europie żyje prawdopodobnie około 5 mln osób z autyzmem, a w Polsce według nieoficjalnych danych – 260 tysięcy.

Objawy autyzmu u dzieci

Problem polega na tym, że u każdego chorego dziecka autyzm może dawać zupełnie różne objawy. Dlatego tak często rodzice nie zauważają przez dłuższy czas niczego niepokojącego w rozwoju swojego dziecka. Ba, nawet chwalą się, że np. ich maluch tak grzecznie śpi w łóżeczku…Małe dziecko  Dziecko autystyczne - diagnoza i leczenieInny przykład: fakt, że synek w wieku 3 lat prawie wcale nie mówi tłumaczą sobie powszechnie powtarzaną opinią, że zwykle chłopcy później zaczynają mówić. I rzeczywiście może to być indywidualna cecha dziecka, ale też może to być jeden z objawów autyzmu.

Jakie objawy powinny zaniepokoić rodziców dziecka?

Mimo tego, że u każdego dziecka mogą wystąpić różne objawy i o różnym stopniu nasilenia, to można wymienić szereg zachowań, które powinny skłonić rodziców do udania się do specjalisty. Oto one:

  • Mowa rozwija się inaczej, niż u innych dzieci, np.: dziecko później zaczyna mówić (nie próbuje też „wspomóc” się w komunikacji z innymi np. gestem, mimiką), zapomina to, czego się nauczyło wcześniej, jeśli pamięta słowa, to nie wykorzystuje ich do komunikacji. Może się zdarzyć, że maluch tworzy swój własny język wykorzystywany w czasie zabawy, zupełnie niezrozumiały dla innych. Niektóre dzieci potrafią przytoczyć całe długie fragmenty, np. zasłyszanej bajki, ale robią to w sytuacji kompletnie do tego nie pasującej. U innych występuje problem z odczytaniem intencji rozmówcy, lub odbierają wszystko bardzo dosłownie.
  • Okazywanie własnych emocji i odczytywanie ich u innych sprawiają dziecku wyraźne trudności (lub wcale nie występują) – dziecko nie okazuje radości, smutku ani złości w sytuacjach, w których można się takich reakcji spodziewać. Rodzice mają wrażenie, że dziecko ich nie rozpoznaje spośród innych osób i nie czuje z nimi więzi.Małe dziecko  Dziecko autystyczne - diagnoza i leczenie
  • Dziecko nie utrzymuje kontaktu wzrokowego z opiekunami, sprawia wrażenie jakby żyło w swoim niedostępnym dla innych świecie: nie reaguje na imię, nie odpowiada na pytania, nie zwraca uwagi na osobę próbującą nawiązać z nim kontakt – jakby nic nie widziało i niczego nie słyszało. Inne dzieci mogą w podobnych sytuacjach reagować zupełnie inaczej, np. głośnym krzykiem.
  • Dotykanie i przytulanie wyraźnie nie sprawia dziecku przyjemności, wręcz odwrotnie – powoduje reakcje w postaci np. odrzucania dotykających dłoni, krzyku w chwili, gdy następuje dotknięcie lub przytulenie itp.
  • Brak akceptacji dla jakichkolwiek zmian, tzw. „sztywność zachowania” powoduje, że dziecko domaga się przestrzegania porządku, do którego jest przyzwyczajone. Buntuje się np. gdy zmianie ulega trasa z domu do przedszkola, czy godzina słuchania bajki.
  • U dziecka występują problemy ruchowe niezgrabność ruchowa lub tzw. stereotypy ruchowe polegające na niecelowym, powtarzającym się sposobie zachowania: np. dziecko kręci się w kółko bez powodu, otwiera i zamyka drzwiczki, macha rękami lub nogami, pewne czynności wykonuje stale w tej samej kolejności.Małe dziecko  Dziecko autystyczne - diagnoza i leczenie
  • Nadwrażliwość na zapachy, dźwięki, dotyk mogą wywoływać gwałtowne reakcje (np. płacz, krzyk itp.)

Gdzie po diagnozę?

Zdiagnozowanie autyzmu nie jest proste. Przede wszystkim dlatego, że nie ma czegoś takiego, jak typowy rodzaj autyzmu lub typowe autystyczne dziecko – nie ma po prostu identycznie chorujących dzieci.

Dlatego diagnozę stawia nie jeden lekarz, ale cały zespół specjalistów, takich jak: psychiatra dziecięcy, psycholog i logopeda. Dodatkowo ogromnie przydatne są obserwacje rodziców, opiekunów ze żłobka czy przedszkola. Czasami stosuje się nagrania wideo, na których widać zachowania dziecka w różnych sytuacjach, np. w domu.Małe dziecko  Dziecko autystyczne - diagnoza i leczenieIstotnych danych na temat ogólnego stanu zdrowia może udzielić także lekarz – pediatra stale zajmujący się dzieckiem. Jeżeli to konieczne mogą być zlecone dodatkowe badania, które pozwalają wykluczyć, lub potwierdzić inne przyczyny występujących u dziecka zaburzeń zachowania. Diagnoza jest więc raczej procesem, niż prostą czynnością.

Wspomniane zespoły specjalistów istnieją w poradniach dla dzieci z autyzmem lub w specjalistycznych poradniach zdrowia psychicznego dla dzieci i młodzieży.

Leczenie autyzmu

Leczenie autyzmu, to przede wszystkim systematyczna, długotrwała i zazwyczaj indywidualna (rzadziej w małej grupie dzieci) terapia prowadzona przez psychologa, pedagoga, logopedę i terapeutę ruchowego. Oczywiście przy współudziale rodziców dziecka.

Stosuje się także leczenie farmakologiczne.