Czy moje dziecko dobrze słyszy?

0
143

Polska jest jednym z pierwszych krajów Europy, a nawet na świecie, w którym zajęto się badaniem słuchu noworodków na dużą skalę. Od 2000 roku dzięki Wielkiej Orkiestrze Świątecznej Pomocy realizowany jest tzw.  „Program powszechnych przesiewowych badań słuchu u noworodków”, dzięki czemu wszystkie noworodki mają szansę być zbadane pod tym kątem. Zdrowie  Czy moje dziecko dobrze słyszy?Badania te są całkowicie bezbolesne, nieinwazyjne i bezpłatne. Dokonuje się ich tuż po narodzinach każdego dziecka (chyba, że rodzic nie wyrazi zgody) – zazwyczaj w drugiej dobie jego życia.

Na czym polega badanie przesiewowe słuchu u noworodka?

Jest to tzw. badanie otoemisji akustycznych wywołanych trzaskiem (TEOAE). Polega ono na przesłaniu do narządu słuchu specjalnego sygnału akustycznego. Jeżeli ucho wewnętrzne (ślimak) wyśle sygnał zwrotny odbierany przez specjalną urządzenie  umiejscowione w przewodzie słuchowym dziecka to to oznacza, że ucho środkowe i wewnętrzne funkcjonuje prawidłowo.

Jeśli wynik badania jest prawidłowy, dziecko otrzymuje niebieską naklejkę do książeczki zdrowia, zaś w przypadku wątpliwości naklejka jest żółta i badanie należy powtórzyć.Zdrowie  Czy moje dziecko dobrze słyszy?

Badanie to daje niemal 100 procent pewności, że jego wynik jest prawidłowy. Czasami jednak może się zdarzyć, że badany maluch uzyskał prawidłowy wynik, czyli ujemny wynik badania, a jednak słuch nie funkcjonuje prawidłowo (tzw. wynik fałszywie ujemny).

Dlatego niezwykle ważne jest późniejsze obserwowanie zachowań dziecka, by jak najwcześniej wykryć ewentualne zaburzenia słuchu, zdiagnozować je w ośrodku specjalistycznym (tzw. szczebla referyncyjnego) i podjąć specjalistyczne leczenie. Dzięki badaniom przesiewowym noworodków udaje się wykryć wady słuchu u 2 na 1000 noworodków.

Czynniki wrodzone niedosłuchu u niemowląt

  • choroby matki w czasie ciąży (głównie te przebyte w trzech pierwszych miesiącach ciąży) np. różyczka, toksoplazmoza, kiła wrodzona, opryszczka, półpasiec, ospa wietrzna, świnka, odra , schorzenia nerek oraz cukrzycaZdrowie  Czy moje dziecko dobrze słyszy?
  • badania radiologiczne w czasie ciąży
  • wady genetyczne i dziedziczne (czynnikiem ryzyka jest więc np. głuchota lub niedosłuch w rodzinie)
  • konflikt serologiczny

Niestety nie ma dotąd diagnostyki prenatalnej, na podstawie której można stwierdzić nieprawidłowości w aparacie słuchu płodu. Nie można więc podjąć leczenia w czasie trwania ciąży.

Przyczyny zaistniałe już po urodzeniu dziecka

  • choroby wirusowe przechodzone przez dziecko (np. zapalenie ucha środkowego, zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych)
  • stosowana wcześniej farmakoterapia (np. przyjmowanie przez dziecko antybiotyków z grupy aminoglikozydów (np. gentamycyna i amikacyna), a także furosemidu – stosowany jako lek odwadniający)
  • mechaniczne urazy narządów słuchu (np. uszkodzenie błony bębenkowej spowodowane np. włożeniem ostrego przedmiotu do ucha)
  • urazy głowy
  • hałas, w którym dziecko spędza dużo czasu

Wczesne objawy niedosłuchu u niemowlaków

Już u niemowlaka można zauważyć zachowania, które od razu powinny zaniepokoić rodziców malucha i skłonić do udania się do laryngologa lub audiologa:

  • brak reakcji na głośne, nagłe dźwięki dobiegające z otoczenia (np. nawet malutkie dziecko zwykle odwraca wzrok, czy głowę w stronę, z której dobiega odgłos np. klaskania, stukania w ścianę, głośniejszych kroków itp.)Zdrowie  Czy moje dziecko dobrze słyszy?
  • brak reakcji na głos ludzki (głosy, szczególnie te znane dziecku, a więc rodziców, dziadków, rodzeństwa powinny spowodować jego reakcję – np. szukanie wzrokiem mówiącego)
  • brak gaworzenia w wieku 6 miesięcy (u zdrowego, słyszącego niemowlaka gdzieś około piątego miesiąca życia pojawiają się pierwsze świadomie wypowiadane dźwięki – gaworzenie. Maluch bawi się wówczas powtarzaniem zazwyczaj pojedynczych sylab – „ma”, „ba”, „da” – które są dźwiękami zasłyszanymi z otoczenia. To właśnie świadczy o tym, że niemowlę słyszy)
  • dziecko nie rozumie znaczenia prostych, pierwszych słów
  • w wieku około 1 roku życia nie wymawia pierwszych słów  (choć ta bariera wiekowa jest dość umowna, bardzo indywidualna)

Objawy niedosłuchu u dzieci powyżej drugiego roku życia i okresie wczesnoszkolnym

  • w wieku dwóch lat nie mówi, lub mówi bardzo mało albo tylko pojedyncze słowa (i znów jest to dość indywidualna cecha – bywa,że nawet dobrze słyszące dziecko rozwija mowę dopiero w wieku trzech, jednak trzeba to sprawdzić u specjalisty)
  • w wieku pięciu lat wciąż mówi bardzo niewyraźnie (źle, niewyraźnie słysząc, dziecko nieprawidłowo odtwarza mowę ludzką)
  • nie odwraca się, kiedy wypowiadamy jego imię, mówimy do niego, wołamyZdrowie  Czy moje dziecko dobrze słyszy?
  • włącza głośno radio, telewizor i inne media
  • źle rozumie polecenia, przekręca je
  • prosi o ich powtórzenie
  • pochyla się w stronę mówiącej osoby
  • ma problemy w szkole (np. nieprawidłowo zapisuje wyrazy, ma trudności z koncentracją, przez co często ma opinię niegrzecznego lub roztargnionego)

P.S. W ostatnich latach  przeprowadzono badania przesiewowe u ok. 300 tyś. dzieci w wieku wczesnoszkolnym i okazało się, że 20 na 100 dzieci ma stałe lub przejściowe problemy ze słuchem. Oznacza to, że zjawisko dotyczy aż co piątego dziecka w tym wieku.

Wniosek nasuwa się więc prosty: należy bardzo dokładnie przyglądać się swoim dzieciom, ich zachowaniom i w razie wystąpienia niepokojących symptomów – koniecznie zwracać się po poradę i ewentualną diagnozę do specjalistów! Im wcześniej – tym lepiej!