Jak pomóc dziecku w rozwoju mowy?

0
144

 Etapy rozwoju mowy niemowlaka

Opierając się na danych Monachijskiej Funkcjonalnej Diagnostyki Rozwojowej można prześledzić kolejne etapy rozwoju mowy u prawidłowo rozwijającego się niemowlaka:

  • jeszcze w życiu prenatalnym dziecko odbiera z otoczenia dźwięki, które słyszy: bicie serca matki, jej głos i głosy płynące z zewnątrz
  • noworodek reaguje krzykiem np. na głód, ból i chorobę
  • koniec 1. miesiąca to moment, w którym pojawiają się różne odmiany krzyku, ich barwa, siła, czas trwania daje otoczeniu różne informacje: płacz z bólu, płacz z gniewu, głodu, dyskomfortu związanego z mokrą pieluchą itp.
  • koniec 2. miesiąca życia – niemowlę wydaje dźwięki przypominające głoski „a”, „e”, często łączy je z „h”, np. „ehe”, „he”
  • koniec 3. miesiąca – rozpoczyna się etap tzw. „gruchania”, czyli maluch wydawać zaczyna pierwsze połączone głoski gardłowe
  • koniec 4. miesiąca życia niemowlę umie krzyczeć z radości, wydaje też głoski podobne do „f”, „w”, „s”Niemowlę  Jak pomóc dziecku w rozwoju mowy?
  • pod koniec 5. miesiąca niemowlę wydaje z siebie rytmiczne ciągi sylabowe
  • w 7. i 8. miesiącu życia niemowlę zaczyna gaworzyć, choć powtarzanie ciągów sylabowych (da – da, ba – ba, pa – pa) nie ma jeszcze określonego celu i sensu
  • koniec 9. miesiąca – dziecko coraz częściej powtarza te same sylaby, sprawia mu to wyraźną radość i przyjemność, pojawiające się wówczas „ma – ma”, czy „ta- ta” nie są identyfikowane z konkretnymi osobami
  • koniec 10. miesiąca – maluch z upodobaniem powtarza „mama”, „tata” wiedząc o kogo chodzi, zna także znaczenie kilku innych najczęściej słyszanych pojęć
  • 11. – 12. miesiąc to chwila, w której dziecko zna znaczenie najczęściej powtarzanych pojęć, zaczyna posługiwać się „swoim” językiem, np. „am – am” dla określenia głodu, czy jedzenia, „brr – brr” gdy widzi samochód, „miał – miał” gdy widzi kotka itp.

Co utrudnia prawidłowy rozwój mowy u niemowlaka?

Prawidłowy przebieg kolejnych etapów rozwoju mowy u niemowlaka może być zakłócony przez wiele czynników. Należą do nich między innymi:

  • wady słuchu
  • wady wzroku
  • wady zgryzu spowodowane np. ssaniem kciuka, długotrwałym ssaniem smoczka (szczególnie źle wyprofilowanego) i karmieniem butelką oraz podawaniem dziecku jedzenia wyłącznie w formie papki

Jak rodzice/opiekunowie mogą pomóc dziecku w rozwijaniu mowy?

Rozwój mowy u niemowlaka w dużym stopniu zależy od osób, z którymi przebywa na co dzień. Otoczenie może bowiem oddziaływać bardzo pozytywnie lub wręcz odwrotnie – negatywnie. Jak zatem postępować, by stymulować prawidłowy rozwój mowy u niemowlaka? Oto kilka wskazówek, które mogą wskazać odpowiednie zachowania.

Mówienie do dziecka

Już w czasie życia płodowego dziecko rozpoznaje dźwięki, w tym głos matki. Dlatego już wtedy trzeba do niego mówić w sposób łagodny, spokojny i pełen miłości.Niemowlę  Jak pomóc dziecku w rozwoju mowy?W tym okresie dziecko uczy się „melodii” języka polskiego. Kiedy przyjdzie na świat, znajomy głos matki będzie na nie działał uspokajająco.

Przez kolejne miesiące życia rodzice powinni cały czas mówić do dziecka, opowiadać o czynnościach, które przy nim wykonują, nazywać je. Warto też mówić o miłości do nich.

Rozumienie sygnałów wysyłanych przez dziecko

W miarę upływu czasu dziecko coraz wyraźniej wyraża swoje potrzeby. Trzeba nauczyć się je rozpoznawać – uważne obserwowanie reakcji malucha pozwoli rozpoznać, kiedy jest głodne, cierpiące czy zadowolone. Jednocześnie cały czas trzeba opowiadać maluszkowi o wszystkim co się dzieje wokół niego.

Śpiewanie kołysanek i ulubionych piosenek

Znakomitym sposobem między innymi na wspieranie rozwoju mowy u niemowlaka jest śpiewanie mu piosenek, w tym kołysanek. Dzięki łagodnej melodii i rytmicznie powtarzanych słów dziecko uspokaja się, czuje się bezpiecznie. Zwiększa się także jego wrażliwość na dźwięki. Bywa, że zapamięta je do końca życia … 🙂

Recytowanie krótkich rymowanych wierszyków

Recytowanie krótkich rymowanych wierszyków ogromnie podoba się dziecku i wzbogaca jego słownictwo.Niemowlę  Jak pomóc dziecku w rozwoju mowy?Szczególnie wtedy, gdy recytacja połączona jest z zabawami paluszkowymi, np. „Sroczka”, „Idzie rak”, „Kosi, kosi łapci”.

Używanie wyrazów dźwiękonaśladowczych

Wyrazy dźwiękonaśladowcze (np. „brum – brum” dla określenia pojazdu, „ko – ko” dla określenia dźwięków wydawanych przez kury, „mniam – mniam” dla określenia czegoś do jedzenia lub czynności jedzenia, itd.) są bardzo lubiane przez maluchy i chętnie przez nie powtarzane. Dlatego można spokojnie ich używać w komunikacji z nimi.

Zabawa z dzieckiem w robienie śmiesznych min przed lustrem

Kiedy dziecko potrafi już powtarzać czynności wykonywane przez dorosłych fajną zabawą jest robienie „dziwnych” i „śmiesznych” min przed lustrem. Dziecko bawi się przy tym znakomicie, jednocześnie ćwiczy narządy mowy przygotowując je do mówienia.

Urządzenie teatrzyku kukiełkowego

Teatrzyk kukiełkowy to znakomity pomysł na wspólną zabawę.Niemowlę  Jak pomóc dziecku w rozwoju mowy? Jest to także okazja do pokazania dziecku jak różnie można modulować głos i różnicować intonację i jakie to ma znaczenie dla odbioru przekazywanych treści. Improwizacja jest bardzo mile widziana!

Zabawa w dmuchanie

Zabawa w dmuchanie daje dzieciom bardzo dużo radości. Można do tego wykorzystać lekkie piórko leżące na stole albo np. na dłoni, pociętą na malutkie kawałeczki kartkę papieru, czy piłeczkę pingpongową. Tu także można wykazać się pomysłowością.

Posługiwanie się piękną polszczyzną

Dziecko powinno słyszeć na co dzień piękną polszczyznę. Nie powinno się używać dziwnych zdrobnień, czy zmiękczeń. Poprawne budowanie zdań, bogate słownictwo, początkowo słabo rozumiane przez dziecko, z czasem stanie się dla niego naturalne. Oczywiście może się zdarzyć, że usłyszy gdzieś przypadkiem siarczyste przekleństwo i z upodobaniem będzie je powtarzać.

Najczęściej rodzice popełniają błąd zakazując maluchowi powtarzania go – w ten sposób słowo będzie się niepotrzebnie utrwalać. Najlepiej nie zwracać na to specjalnej uwagi- wkrótce maluch powinien zapomnieć „brzydki” wyraz i zajmie się zupełnie czymś innym.